Wereldberoemd

Discussie op de krant.
Morgen, donderdag, staat Jan B. uit Winschoten terecht in zittingszaal 14
Iedereen in Winschoten en omgeving kent Jan B.
Iedereen weet dat Jan B. uit Winschoten Jan Berkenbosch is.

Dan zou het toch raar zijn dat wij hem B. noemen?

De hoofdredacteur zegt dat dat best raar mag wezen, maar dat dat nu eenmaal wel de spelregels zijn.
Verdachten heten Jan B. tenzij iedereen weet wie Jan B. is.
En iedereen in Winschoten en omgeving, is niet iedereen overal.

Het is een terugkerende discussie op de krant.
Dan zeggen we dat we ook niet roomser dan de paus moeten willen zijn.
We kijken dan met een schuin oog naar het internet waar zo’n beetje alles is toegestaan om de privacy teniet te doen.

Het is ook vooral een probleem van de regionale journalistiek.
Bij de landelijken is het eenvoudiger vast te stellen wie van Roodeschool tot achter Middelburg bekend is.
Bij de regionalen hebben we te maken met lokale bekendheden.

Landelijke beroemdheden zijn publieke figuren geworden en hebben daarmee hun recht op privacy een beetje verspeeld.
Dat geldt niet voor hen die wereldberoemd zijn in de regio.

We zeggen tijdens de discussie dat Jan B. soms zelf ook de publiciteit zoekt. Dat hij zich al eens door de krant heeft laten interviewen met een mooie foto daarbij.
Dat hij dus de publiciteit niet schuwt.
De hoofdredacteur zegt dat dat zo mag wezen, maar dat dat al weer een tijdje is geleden.
Zegt dat we het van geval tot geval moeten bekijken.

In dit geval besluiten we dat Jan Berkenbosch in de krant Jan B. moet heten.
Ook omdat we is eerdere kwesties een paar keer door de Raad voor de Journalisitiek op de vingers zijn getikt.
Net een paar keer te vaak, vindt de hoofdredacteur

Ik bel.
Vertel over de discussie en ons journalistenprobleempje.
B. is er snel klaar mee.
Niks Jan B., maar gewoon Jan Berkenbosch, zegt hij zelf.
Op mijn eigen verzoek.
En ook: “Geen foto met zo’n zwart balkje. Dat criminaliseert maar.”

Zo kun je het dus ook bekijken.
In dit geval.

Rob Zijlstra

Registratie

BLOGWEBBEL

Ik zat dinsdag bij een strafzaak in zittingszaal 14 die me nu het avond is nog steeds door het hoofd spookt.

Het was geen leuke zaak.
Een man van 70 jaar en een vrouw van 64 jaar waren de verdachten.
Justitie verdenkt haar van bijstandsfraude, hem ook van een vorm van heling.
Hij woonde volgens de officier van justitie stiekempjes bij haar en genoot dus ook van haar voorzieningen als gas, water en licht.
Nu de rekeningen van deze voorzieningen zijn betaald met geld dat haar niet toekwam, heeft ook hij zich schuldig gemaakt aan een strafbaar feit.

Justitie heeft een scheepslading vol bewijzen die niet zo eenvoudig zijn te weerleggen.
Beide hoorden vanmiddag een gevangenisstraf van een jaar tegen zich eisen.
Dat vind ik nogal wat.
Ik verwijs naar mijn verhaal op zititngszaal14.nl.

Maar er is iets anders dat mij bezighoudt.
Een van de bewijzen die het openbaar ministerie aandroeg, was de vuilniszak.
Terwijl de 70-jarige Willem zegt dat hij in zijn huis woont, heeft hij in hele lange tijd slechts eenmaal een vuilniszak afgescheiden.
En dat is natuurlijk hartstikke raar en in dit verband ook verdacht.

Waar het om gaat is: hoe weten ze dat?

In Groningen wordt het huisvuil uit de huizen van de straat ingezameld in ondergrondse containers. Groningers hebben daarom pasjes waarmee ze de klep kunnen openen.
Eens was het de bedoeling om Groningers per zak of per kilo weggesmeten huisvuil te laten betalen.
Dat is er niet van gekomen.
Het enige nut van het pasje is dat het de klep opent voor inwoners van Groningen en voorkomt dat de boer’n uit de ommelanden er hun zak dumpen.
Zonder pasje blijft de klep gesloten: eigen zak eerst.

Maar er is meer aan de hand: het wordt ook allemaal geregistreerd.
En de registraties worden vervolgens ook nog eens bewaard.
Dat moet wel, want anders konden ze dat van Willem niet weten.

Dus ergens in Groningen houdt iemand bij wie waar en wanneer legaal een zak vol huisvuil weggooid.
Dan spookt het door mijn hoofd, zou zo iemand nou in een ondergrondse kelder werken of op een hoogste verdieping bij een gemeentelijke geheime dienst waarvan wij het bestaan niet weten?

Goed.
Er zijn mensen die hun vuilniszak geniepig in het donker naast de ondergrondse container zetten.
Omdat die te vol zit voor nog meer, of omdat de klep weer eens niet reageert op het pasje.
Wie dat doet, is strafbaar en begaat een milieudelict.
De milieupolitie gaat dan zo’n stinkende zak onderzoeken in de hoop aanwijzingen te vinden die duiden op een adres.
Met enige regelmaat moeten deze milieuvandalen zich voor de economische politierechter verantwoorden.

Maar Groningers die het wel keurig doen via de klep, worden, zo werd mij vandaag tijdens de strafzaak duidelijk, geregistreerd en die registraties worden als de politie daar om vraagt door de gemeente beschikbaar gesteld voor strafrechtelijk onderzoek.

Waarom?
Waarom wordt zoiets geregistreerd?
En bewaard?
En hoe lang?
Dient dat een doel?
Zo ja, welke dan?
En weten de Groningers dit wel?
Worden ze er op geattendeerd?
Hebben ze het al verteld aan de nieuwe burgemeester?

Ik wil het weten.
Ik ga het woensdag vragen.

Rob Zijlstra

Persvrijheid

Ik dacht, wat mag ik nou niet wat collega’s in zes anderen landen wel mogen?

r.z.

>> press freedom

Politiebericht

Misdaad loont.
Terwijl de journalistiek zich suf piekert hoe te overleven, groeit het aantal crime-sites op het internet gestaag.

Misdaadnieuws is ook al lang niet meer het exclusieve uithangbord van de Telegraaf.
Een flink deel van pagina 1, 2 en 3 van het degelijke NRC Handelsblad wordt gevuld met nieuwsberichten die gaan over de misdaad. Vrij Nederland, het kleurrijke en opiniërende weekblad dat het land weer inhoud wil geven, heeft sinds een paar dagen een eigen crime-site.

Regionale dagbladen – ik werk voor Dagblad van het Noorden – hebben altijd al iets gehad met de misdaad. Voor een niet onbelangrijk deel is de lokale misdaadverslaggeving gebaseerd op politieberichten.

En daar is iets mee aan de hand.
Politieberichten zijn tegenwoordig berichten die de politie wereldkundig maakt.
Eens was dat anders.

Eens bezochten politieverslaggevers dagelijks in de vroege ochtenduren het politiebureau om uit de mond van een dienstdoende diender te vernemen wat er nou wel weer niet was gebeurd, de afgelopen 24 uur.
De dienstdoende diender vertelde en de politieverslaggever luisterde en stelde vervolgens zijn vragen.
Er viel altijd wel wat te vragen.
Bijvoorbeeld: ‘O ja?’
Als de koffie dan op was, ging ieder zijn eigen kant op en schreef de politieverslaggever onafhankelijk zijn stukjes.

Maar zo gaat het niet meer.
De politie kreeg voorlichters en daarna communicatiemedewerkers.
Die medewerkers werden ook steeds vaker heel bedreven in het deskundig communiceren, terwijl de journalist gewoon de journalist bleef.

Het dagelijkse kopje koffie in de ochtend op het politiebureau is verdwenen, is stenen tijdperk geworden.
De politie plaatst vandaag de dag haar berichten op het voor iedereen toegankelijke internet.
Negen van de tien keer schrijven wij journalisten dat braaf over.
We doen dan net alsof het ook allemaal waar is, alsof het waar is wat de politie allemaal wel niet beweert.

Dat het gekleurde mannen waren die een overval pleegden met een op een vuurwapen gelijkend voorwerp.
Dat die mannen daarna werden staande gehouden en vervolgens werden ingesloten.
Maar niet nadat hen een proces verbaal was uitgereikt.
Of dat ze, in ernstiger zaken, binnen twee dagen zouden worden voorgeleid, wat dat ook mocht betekenen.
Soms kon in het belang van het onderzoek geen commentaar worden gegeven.
In de lelijkste gevallen schreven (schrijven) journalisten gewoon op dat de politie getuigen zocht (zoekt), dat je dan als lezer het algemene maar niet spoedeisende 0900-8844-telefoonnummer moet bellen.
Tegen lokaal tarief, dat als kritische noot dan weer wel.

Dit is wat er mis is met het politiebericht: wij journalisten zijn misschien wel een beetje te lui geworden.
Wij zijn vergeten de vragen te stellen.
Wij schrijven te vaak maar wat klakkeloos over met ook als uiteindelijk resultaat dat we ons nu suf moeten piekeren.

Op de krant – journalisten zeggen dat zo, op de krant – heb ik gepleit voor een opwaardering van het politiebericht. Geen bericht van de politie de krant in, zonder vooraf gestelde vragen.
Met een verbod op proces-verbaal-jargon.

Vonden ze een hartstikke goed idee.
Nu moeten wij journalisten van Dagblad van het Noorden het alleen ook nog eventjes doen.

Om deze cultuurverandering – wat zo ernstig is het best wel – ietwat te stimuleren, is er nu weer een nieuw weblog: PD Groningen (in wording).
Dat is niet dé oplossing, maar de lezer is wel verzekerd van het heilige feit dat er vooraf vragen zijn gesteld.

Rob Zijlstra

Nette kleren

BLOGWEBBEL

In de hal van de rechtbank Groningen liggen tijdschriften om de tijd in die hal te doden.
Er wordt veel en lang gewacht in de hal.
Tussen die tijdschriften vond ik maandagochtend een interne mail van de rechtbank.
Die slingerde daar gewoon rond.

Er staan geen geheimzinnige dingen in die mail.
Wel iets grappigs.

De mail is gericht aan rechters, vertegenwoordigers van het openbaar ministerie,.aan leden van de parketpolitie en aan advocaten.
Het gaat over een bijeenkomst die zondagmiddag in het gerechtsgebouw is gehouden.
Het was een bijeenkomst van de IMC Weekendschool.

Met kinderen werden zondagmiddag rechtszaken nagespeeld.

Onder het kopje praktische gang van zaken staat niet alleen dat de rechters, officieren en advocaten zelf eten mee moeten nemen, maar ook dat ze vooral in vrijetijdskleding moeten komen.
Omdat een pak of ‘nette’ kleren de kinderen kan afschrikken…

r.z.

slechte advocaten

Twee jaar geleden riep ik een pleidooi van een in zittingszaal 14 acterende advocaat uit tot het slechtste van het jaar 2007.
De advocaat was daar niet blij mee.
Eind vorig jaar eerde ik een andere advocaat met het predicaat ’slechtste pleidooi’ van 2008.
Ook deze advocaat was verre van blij, zelfs een beetje boos.

Beide raadslieden moesten zich na die twee stukjes ook verantwoorden bij de deken van de orde van advocaten.

Nu het laatste kwartaal van 2009 is ingegaan en er al weer kerstballen opduiken in de slechtste winkels, worden Groninger advocaten nieuwsgierig. Alleen deze week al informeerden drie advocaten of ik al een kandidaat voor dit jaar op het oog heb.

Nu was het niet mijn bedoeling van die jaarlijkse verkiezing een gewoonte te maken, maar met nog drie maanden voor de boeg, zal ik er op letten.

rob zijlstra

Kamervragen

Soms gaat het ook anders.

Soms heeft een journalist iets.
Iets ontdekt bijvoorbeeld, iets dat misschien niet pluis is.
Dan schrijft hij daar over en dan komt het in de krant.
En dan is er de volgende dag weer een krant.
En dan is iets al snel weer niets.

Dus pimpt een journalist soms zijn verhaal wat op.
Dan belt hij bijvoorbeeld een lid van de Tweede Kamer.
Dat kan gewoon.
En dan mailt hij zijn verhaal naar Den Haag.
De volksvertegenwoordiger zegt dan: ‘Oei. Dat is niet niks.’

De volksvertegenwoordiger zegt vervolgens dat hij kamervragen zal stellen aan de minister.
De journalist maakt daar dan weer een stukje van.
Zo spelen wij soms onder een hoedje.

Maar wij journalisten moeten vandaag de dag ook transparant zijn, want onze geloofwaardigheid is tanende.

Dus daarom: soms gaat het ook anders.
Een week geleden schreef ik een verhaal over opgepimpte strafzaken.
Een paar dagen later, zondagavond laat, floepte een e-mail-bericht mijn postvak-in binnen.
Een google-alert: PvdA wil opheldering over ‘opgepimpte strafzaken’

Tweede Kamervragen.

Ik wist dat niet eens.

Rob Zijlstra

In de krant

Dat is raar.

Sta ik ineens zelf als onderwerp in de krant.
In nota bene mijn eigen krant.
En niet zo’n beetje ook.

Eigenlijk vind ik dat een verslaggever zijn werk in stilte behoort te doen, hij hoort te luisteren en te kijken, zo waar te nemen, en dat bij voorkeur vanaf de achterste rij in de zaal, met open kaart, maar wel zo onzichtbaar als mogelijk..

Maar ja, hoe gaat zoiets?
De krant wil ook wat.
De krant zei, omdat jij ook van de krant bent, zouden we er geen aandacht aan moeten schenken?
Dat zou ook weer raar zijn.
Bovendien, niet zo bescheiden Rob Z.

Dat is ook wel weer zo, zei ik toen maar.

Dus, nu voel ik het eens zelf, hoe het is om in de krant te staan.
Ongemakkelijk hoor.

Rob Z.

KOUD BLOED

Koud Bloed is een true crimemagazine dat eens per kwartaal verschijnt. Voor het deze week verschenen nummer (6) heb ik een verhaal geschreven over The Thing in Groningen, over een uiterst gewelddadige Engelse criminele organisatie die in Groningen in koelen bloede een onschuldige man heeft geliquideerd. Het gaat om een bizarre zaak die ‘Groningen’ kent als de moord in de Uranusstraat.  De schutter kreeg levenslang, een straf die hij in Engeland ook al eens had gekregen, maar daar aan wist te ontsnappen. De opdrachtgever is de dans tot nu toe ontsprongen. De kans dat deze man, hoewel zijn identiteit bekend is, zich in zittingszaal 14 zal moeten verantwoorden, is klein. Dat is krom en daar gaat dit verhaal over.

Koud Bloed is te koop – daar kan ik ook niks aan doen – in de boekhandel.

Radiogast

Vanochtend was ik te gast bij De Centrale, het ochtendprogramma van Radio Noord. Ik was uitgenodigd om er iets te vertellen over mijn nieuwe boek Zittingszaal 14. Dat heb ik gedaan. Na Robert Cray.

de uitzending